Blog - Meer Merwede

Over onze omgeving, co-creatieve gebiedsontwikkeling, leegstand, locatiemarketing en de netwerksamenleving. Ook frustratieinspiratie.

Meer Merwede in vakblad BT Bedrijventerrein

Onder de titel ‘Er mag meer met de Omgevingswet’, schrijft Lisette van Beusekom in BT Bedrijventerrein deze maand over de kansen voor Merwede. Floris Grondman en ik werden hiervoor geïnterviewd.

“Voormalig industrie- en distributiegebied Merwede staat al ruim tien jaar op de transformatieagenda. 23 ha, centraal gelegen in de stad. ‘Wat in het centrum niet meer kan, kan hier wel. Mixen met functies.’ Het transformatieproces verloopt echter moeizaam, mede door de aanwezigheid van milieuzoneringen. Kan de Omgevingswet zorgen voor een stroomversnelling?” Lees het hele artikel.

Locatiemarketing bij Meer Merwede

Sinds mijn afstuderen over ‘locatiemarketing bij revitalisering’ heb ik het idee gevat dat ik een nieuwe marketingmethode wil ontwikkelen. Connected Identity zou het moeten heten. Een methode waarbij doelgroepen bepaald worden op basis van (gekoppelde) activiteiten en waarbij gebiedsgebruikers zelf een gebied op de kaart zetten en vermarkten. De identiteit is dan een combinatie van leefwerelden die op de één of andere manier aan elkaar gekoppeld zijn.

Een beetje vaag is het wel, dat Connected Identity. Al vanaf het begin. In 2011 twijfelde ik: sociologie studeren na mijn opleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten, of gewoon uitproberen en al doende leren? Echt kiezen deed ik niet, ik initieerde een project waarin ik de methode concreter kon maken. Dat het project zou groeien tot gebiedsontwikkeling, wist ik toen nog niet. Maar dat even daargelaten voor deze blog. Dit is een verslag van mijn zoektocht naar een nieuwe marketingmethode: Connected Identity aan de hand van de locatiemarketing bij het project Meer Merwede

Identiteit vinden
Ieder gebied heeft bestaande kwaliteiten en nieuwe kansen. Het vinden daarvan is voor mij een kwestie van googelen, rondfietsen, mensen aanspreken en ondernemers en actieve bewoners(groepen) bezoeken. Wie zoekt, vindt in Merwede natuurlijk leegstand, de tippelzone en de afwerkplek, maar wie iets verder kijkt ziet ook de tuin achter de pottenbakkerij Mobach, de bedrijfsverzamelgebouwen Vechtclub XL en De Alchemist en nog veel meer. Voor Meer Merwede heb ik na deze eerste observatie en gesprekken een bijeenkomst georganiseerd waar mensen (bewoners, ondernemers, ontwikkelaars, eigenaren en gemeente) hun wensen, de kwaliteiten en de obstakels die zij zagen konden doorgeven. Strikt genomen een gezamenlijke SWOT-analyse. Alleen de ‘bedreigingen’ heb ik zelf ingevuld.

Kwaliteiten en zwakten

Onderwerpen achter de wensen, obstakels en kansen die in de eerste bijeenkomst genoemd werden, kwamen terug in de vervolgbijeenkomsten: Groen en Paviljoen, Sport en Wonen en Buigzame plannen. Het totaal gebruikten wij als input voor het ontwikkelingsperspectief Mix Merwede met lef en experiment. In dit ontwikkelingsperspectief kwamen de kwaliteiten van de huidige identiteit van het gebied naar voren in vijf ‘karaktereigenschappen’, verbeeld en vertaald naar een type gebruik en omgeving. Deze eigenschappen werden omgezet in nieuwe perspectieven met voorbeelden van programma en architectuur.

CI- Voor ons was het cruciaal dat hierbij vanuit bestaande kwaliteiten en bestaande ondernemers en programmering gecommuniceerd werd én dat het mixen van de karaktereigenschappen en kansen zichtbaar zou worden. Een plek heeft immers, net als een mens, verschillende eigenschappen die samen één identiteit maken.

Mix Merwede

Imago verbeteren
Kwaliteiten maken we zichtbaar door middel van interventies en een website waarop de kwaliteiten, verhalen en ontwikkelingen uit en in het gebied op verhalende manier verteld worden. Interventies zijn publieke evenementen en fysieke veranderingen in de openbare ruimte. Zo organiseerden we met Meer Merwede in juni 2013 het festival Merwede leeft! waarbij we een olifantenpad verhard hebben tot skate(-, fiets-, en wandel)pad in co-creatie met de skaters die ook aan het evenement meededen.

Verharden olifantenpad skatepad

In mei 2014 organiseerden we Merwede Maakt! en realiseerden we drie ’kijkhuisjes’ in samenwerking met deelnemende kunstenaars, waardoor bezoekers en voorbijgangers een toekomstperspectief kunnen zien op locatie.

De interventies verbinden deelnemers aan elkaar en bezoekers aan het gebied door een dikwijls eerste of nieuwe kennismaking met het gebied. Én interventies vermarkten de plek, doordat de activiteiten in lokale en op sociale media gedeeld worden. Hiermee verandert ook het imago van ‘Merwede’, het gebied dat voorheen geen eigen naam had. Men noemde Merwede dikwijls ‘het industriegebied bij de tippelzone’ en inmiddels is het voor een aantal mensen ‘Merwede’ of ‘Merwedegebied’ en wordt het in de media bestempeld als ‘Gebied in transitie’ waar ‘ontwikkelingen sneller moeten’.

CI – Belangrijk bij de evenementen en fysieke interventies is dat zij samen met de gebiedsgebruikers en –bewoners georganiseerd worden. Zo zetten we samen het gebied anders op de kaart. Ik merk dat veel mensen daar ook graag aan bijdragen: samen maken we ook onze omgeving. Zij doen het dus niet per se om bijvoorbeeld als onderneming zichtbaar te zijn. De aan elkaar gekoppelde activiteiten komen samen in één sfeer; één identiteit, waarin iedere deelnemer ook zijn eigen identiteit kan behouden en daarmee aansluit bij de rest.

Communicatie
Naast de website en activiteiten die niet alleen door Meer Merwede, maar ook door andere ondernemers uit Merwede en omstreken georganiseerd worden, zoals NIGHTWALKERS MERWEDE #2, Superschelden en de vele activiteiten in onder andere Vechtclub XL en Skatepark Utrecht, is er natuurlijk ook de meer traditionele communicatie waar wij mee bezig zullen gaan. Zo is het idee om ook ‘brochures’ en andere reclame gezamenlijk met ondernemers en bewoners uit te brengen. Denk bijvoorbeeld aan een informatieboekje waarin ook de geschiedenis van het Merwedekanaal beschreven wordt (bijvoorbeeld door het bestaande werk van Passie voor Utrecht) en waarin een strippenkaart zit die je uitnodigt om alle horecaondernemers uit de buurt te bezoeken (idee via Bo Zwarts, LEF koffiecoöp). Daarnaast worden uiteraard nieuwe woningen en andere ruimtes aangeboden, is er plek voor meer ideeën van ondernemers en buurtorganisaties en worden toekomstige ontwikkelingen aangekondigd. Dit is niet alleen het vermarkten van het gebied, maar ook informatief voor bewoners en omwonenden, leuk en vooral gezamenlijk vormgegeven. Genoeg ideeën voor de komende tijd.

CI – Connected Identity  verbindt mensen met elkaar en aan hun locatie.

Een goede omschrijving van het gehele project Meer Merwede is in juni 2014 geschreven door Lotte Zaaier op Postplanjer.nl.

Foto’s: Dennis Hofstee en Rodoël John Rooi
Tekeningen: Yvonne Keesman

Organische gebiedsontwikkeling: juist niet loslaten

Dat ik niet in bottom-up alleen geloof, is al een tijd bekend voor wie Meer Merwede volgt. Maar nu begin ik ook te twijfelen aan organische gebiedsontwikkeling. Loslaten is niet het middel en ‘vanzelf’ gaat het al helemaal niet.

Termen als bottom-up zijn ontstaan door het gemis aan samenwerking tussen bestuur, maker en gebruiker. Dit betekent zeker niet dat de ondernemende burgers het wel af kunnen zonder stadsbestuur, ontwikkelaars en ambtenaren. Het samenwerken tussen top down en bottom-up is de sleutel tot organische gebiedsontwikkeling. Organische gebiedsontwikkeling is een samenspel tussen top down en bottom-up.

Organisch is gezamenlijk
Toen ik begon te twijfelen over organische gebiedsontwikkeling, vroeg ik me pas af wat organisch eigenlijk betekent in deze term. Ik pakte de digitale Van Dale erbij: organisch betekent ‘als een organisme’ en een organisme is een ‘systematisch samenstel van verschillende onderdelen’. Systematisch is ‘ordelijk en samenhangend volgens een systeem’ en een systeem is een ‘doelmatig en geordend samenhangend geheel van bij elkaar horende dingen en hun onderdelen: een stelsel’.

Deze korte zoektocht leerde mij niet alleen dat de Van Dale er voor zorgt dat je op hun website blijft door je continu door te verwijzen naar een volgende term, maar ook dat wat Meer Merwede doet toch een onderdeel is van organische gebiedsontwikkeling.

Een organisch gebied is, geloof ik, een gebied waaraan vanzelfsprekend gezamenlijk gewerkt wordt aan een gezamenlijk doel. En wij werken aan een gezamenlijke gebiedsaanpak en hebben vanuit gezamenlijkheid een ontwikkelingsperspectief samengesteld.

Het gebied [Merwede] als organisme
Met organische gebiedsontwikkeling willen we het gebied zichzelf laten ontwikkelen als een organisme. Maar eerst moeten we gezamenlijkheid creëren, een gezamenlijk doel stellen én het organisme ‘in werking’ zetten omdat de gebieden waar we aan werken geen functionerende organismen (meer) zijn.

Meer Merwede heeft kwaliteiten, kansen en wensen vanuit  bewoners, ondernemers, eigenaren, ontwikkelaars en gemeente verzameld tijdens verschillende bijeenkomsten. Vanuit deze verzamelde informatie én vanuit het ontstaan van het gebied hebben wij het ontwikkelingsperspectief samengesteld. Maar hiermee hebben wij nog geen organisch werkend gebied gemaakt of gepuzzeld. En er moet beweging komen in alle onderdelen om het gebied als een organisme te laten werken.

Iedereen moet aan de slag.

Niets loslaten dus als overheid en zeker niet afwachten als eigenaar, ontwikkelaar, burger en ondernemer. Iedereen moet aan de slag. Meer Merwede ook, want dit is juist het begin voor ons. De samenwerking en afstemming tussen top down en bottom-up, een samenwerking die nu pas in de kinderschoenen staat, moet doorgezet worden. En alleen door inzet van alle partijen kan organische gebiedsontwikkeling op gang gebracht worden.

 

Ontwikkelen doe je niet alleen

Frustratieinspiratie VI Frustratieinspiratie is een serie van blogs die ik schrijf naar aanleiding van iets dat mij frustreert. Dit keer is de definitie die we geven aan individualisering. Individualisering wordt veel gezien als ‘ieder voor zich’ in plaats van ‘ik in relatie tot jou’. 

De omgeving van de mens is de medemens´ (J.A. Deelder)

Bescheiden brutaliteit 
Ooit was ik heel bescheiden. Dat leer je te zijn als Zeeuws meisje, daar ben ik van overtuigd. Utrecht leerde mij dat bescheiden zijn weinig oplevert. Bij aankomst op het Centraal Station leer je dit al: opzij gaan voor een geheven hoofd betekent tegen een volgend geheven hoofd opbotsen. Ik stap vrolijk door. Soms ontwijkend; met versnelde of vertraagde pas en met een knipoog her en der.

Mijn omgeving heeft ervoor gezorgd dat ik brutaler werd. Niet onopgemerkt. Op het Centraal Station ontwijken mensen mij ook, al dan niet met knipoog retour. Als onderneming, Vliegerprojecten, word ik zo goed gehoord, dat ik op mijn vingers getikt word als ik het mis heb. En dat mij boeken en mensen toegeschoven worden waarvan ik kan leren. Wat een luxe! Mijn omgeving helpt mij me te ontwikkelen. Blij luister en help ik terug.

Dat mensen door elkaar meer ontwikkelen, zou ik graag wat meer zien. Niet alleen voor mensen als ik, maar voor iedereen op elke plek. Mensen met of zonder opleiding. Of ze nu kleine of grote dromen hebben. Want zonder mijn omgeving; van de mensen op twitter tot aan de voorbijgangers op Utrecht Centraal, had ik nooit gedaan wat ik nu doe.

Meer Merwede
Brutaal als ik ben geworden, eigen ik mezelf een project toe: Meer Merwede. In mijn woonplaats Utrecht. Meer Merwede gaat over de Merwedekanaalzone, deelgebied vijf (tussen het voormalig OPG-terrein en City Campus MAX). Dit gebied mist een thuisgevoel. Het doel van Meer Merwede is om dit gebied te promoten en te herontwikkelen in samenwerking met bewoners, eigenaren, gemeente en ondernemende partijen. Opdat we allemaal een thuisgevoel krijgen. Bovenal hoop ik dat het gebied zijn kansen waar maakt; dat het een plek wordt waar eenieder kan ontwikkelen en de kans krijgt om te experimenteren met de aanwezige ontwikkelrichtingen.

Open gildes
Meer Merwede is er ook om een laagdrempelige instap te realiseren. Om de kans te leren van professionals in het gebied zichtbaar te maken. De openbare ruimte is nu volgepropt met hekken en hagen. Niet bepaald een laagdrempelige instap. Dit, terwijl professionals die kennis en kunde overdragen weldegelijk aanwezig zijn. Wat mist is de verbinding tussen de openbare, semi openbare en privé ruimten. Een verbinding tussen bezoekers en bewoners, functies en bedrijven.

Interlokale identiteit
Merwede vestigt veel ontwerpers, makers en verbinders. Hun onzichtbaarheid is ook van invloed op het vestigingsgedrag van gelieerde organisaties en bedrijven.  De vertrokken distributiecentra worden nog niet vervangen, want wat komt er in de plaats? Daarom wil ik naast de laagdrempelige instap bekend maken wat Merwede te bieden heeft. Ik wil bedrijven en activiteiten aantrekken die datgene produceren of verkopen dat voortkomt uit de kennis en kunde van het gebied. De bedrijvigheid die hieruit voortkomt geeft het gebied interlokale bekendheid.

Uiteindelijk komen de ontwerper, de maker, de verkoper en ook de consument op één plek. Wat we gaan verkopen in Merwede weet ik niet. Misschien fietsen, duurzame energie of keramiek? Het kan ook voedsel worden of functionele kunst. Wat, of welke combinatie, het wordt, zal blijken. In ieder geval zijn er kansen genoeg voor open gildes waarin eenieder kan ontwikkelen.

Fotoverslag Merwedekanaalzone Zuid

De gemeente Utrecht heeft het Stadsdebat opgezet. Hierin mogen bewoners meedenken over de herontwikkeling van de stad. Een goed begin om bewoners ook mee te laten doen. Wie weet komen er meer spontane acties uit voort, in de Tussentijd. 

Ik wil iets mede-bedenken voor de Merwedekanaalzone Zuid. Deze plek ligt naast mijn huis en het is een mooie plek, als je tussen de hekken door kijkt. Hieronder een fotoverslag. De titel van de foto fungeert als onderschrift.

Waardoor wordt de schoonheid van het Merwedekanaal Zuid verborgen?

Categorieen

Recent

Tags

@EmilieVlieger

  • @EmilieVlieger